مراقب خودت باش!


معمولن دوستان در پایان گفتگوها از عبارت «مراقب خودت باش»، قبل از خداحافظی و یا به جای خداحافظی استفاده می‌کنند. در گفتگوهای رسمی و اداری استفاده از این عبارت- به جهت بار احساسی است آن -مرسوم نیست. وقتی به کسی می‌گوییم «مراقب خودت باش» به اون می‌فهمانیم که برای ما مهم است. مهم است که سلامت باشد و برایمان مهم است که اتفاق بدی برایش نیفتد که اگر چنین شود آزار خواهیم دید = مراقب خودت باش چون برای من مهمی.

الف- مفهوم مراقبت مفهوم کهنسالی است. در ادیان و هم در فلسفه درباره‌اش زیاد گفته و نوشته‌اند و معمولن آن را مترادف با شفقت و دلسوزی جز فضایل دسته بندی کرده‌اند، اما نخستین کتاب مستقل فلسفی درباره مفهوم مراقبت را میلتون مایروف* نوشته است و در آن تلاش کرده این مفهوم را تعریف و تدقیق کند. او از مراقبت به عنوان یک فضیلت محوری که می‌تواند عنصری معنا بخش به زندگی انسان‌ها باشد سخن می‌گوید، جنبه‌های مختلف آن را بررسی می‌کند ومی‌کوشد تا الگویی واحد برای رفتارهای مختلفی که تحت عنوان مراقبت طبقه بندی کرده ارائه دهد. مایروف در این کتاب مراقبت را چنین تعریف می‌کند: «مهم‌ترین معنای مراقبت از شخصی دیگر، یاری رساندن به بالندگی و تحقق بخشیدن به خویشتن اوست». مایروف تصریح می‌کند که مراقبت می‌تواند به ایده‌ها و یا ایده آل‌ها هم تعلق بگیرد. التزام به مراقبت خاصیت سامان بخشی دارد که می‌تواند پای آدم سرگردان را به جایی در این جهان بند کند و او را از آوارگی نجات دهد…

ب– بعد از مایروف فلاسفه فمینیست بیش از سایرین به این مفهوم پرداخته‌اند. اما اینطور دیده‌ام که وقتی سخن از «مراقبت» به میان می‌آید و پیوست می‌شود به فمینسم، اذهان فورن متوجه رابطه مادر و فرزند می‌شوند. تصور می‌شود این نظریه پردازان می‌خواهد برای همه جهان (یا دست کم جهان نزدیک به خودشان) مادری کنند. خوشبین‌ها از تصور مادری به شوق می‌آیند و بدبین‌هایی مثل من بلافاصله به یاد چیزهایی مثل حادثه شهر خرمدره می‌افتند و نتایج هولناک مهر جنون آمیزی به نام مادری!(مادرهایی که برای دریافت بسته‌های هدیه، فرزندان مادران دیگر را چنان زیر دست و پا له کرده بودند که جای پاشنه‌های کفش‌هایشان روی تن بی‌جان بچه دیگری مانده بود)

ج- مادران هم مراقبت می‌کنند اما مراقبت توسعه مادری نیست. مراقبت مراعات است، ملاحظه است، تیمارداری است برای یک شخص/ایده/ایده آلی که به کمک نیاز دارد تا پا بگیرد. با احترام به استقلال و تمامیت آن شخص/ایده/ایده آل. مراقبت یک جور حواسجمعی است برای به ثمر رسیدن این‌ها. دایگی نیست، اعمال سلطه نیست، تعیین تکلیف نیست، حتی نشان دادن مسیر در مقام یک بلدراه هم نیست. پس مراقبت چیست؟

هنرمندی را تصور کنید که در پی پروراندن یک الهام برای خلق اثری هنری است. او تمام تلاشش را برای پروراندن آن اثر می‌کند درحالیکه به این امر واقف است که اثرهنری مستقل از او هست و خواهد بود. پیش طرح‌های مختلف را اجرا می‌کند ولی در ‌‌نهایت اجازه می‌دهد آن الهام یا جرقه مسیر بیان خودش را پیدا کند. از میان همه این تلاش‌ها متولد شود. به همین نحو وقتی سخن از مراقبت از دیگری به میان می‌آید این مراقبت با احترام به استقلال دیگری به عنوان موجودی صاحب حق و شعور اتفاق می‌افتد. شخص مراقب هوای دیگریِ نیازمند به مراقبت را دارد تا رشد کند، تا مسیر خودش را، متناسب با سنخ روانی و تیپ شخصیتی‌اش بیابد و در‌‌ همان مسیر رشد کند. اعمال نفوذ و سلطه با نفس مراقبتی که فمینیست‌ها از آن سخن می‌گویند متفاوت است.

د- فمینیست‌ها در یک تعریف بسیار وسیع مراقبت کردن را شامل «هر فعالیتی که ما برای حفظ، بقا و ترمیم جهانمان انجام می‌دهیم تا از آنجای بهتری برای زندگی کردن بسازیم» تعریف می‌کنند و آن را از اشخاص تا اشیا و محیط زیست بسط می‌دهند. فعالیتی ارتباطی که مستلزم مشارکت است. ارتباط به عنوان یکی از اساسی ترین نیازهای انسان که از بدو تولد با اوست محور توجه آنان است. تاکید اخلاق سنتی بر خودآیینی و استقلال در اخلاق فمینیستی مورد نقد قرار میگیرد و مراقبت در قامت یک نظریه اخلاقی ظاهر می‌شود بیانگر «راههای اخلاقن پر اهمیتی است که در آن ما برای یکدیگر مهم هستیم» آنجا که توانسته‌ایم از حب ذات فرا‌تر برویم.

برای اطلاعات بیشتر نک:

Mayeroff, Milton, On Caring,1971,Harper Perenninal.

مطالب مرتبط

مادری(سیمون دوبوار)

از مادری تا مادر شوهری

ریتا و بافتار باوری اخلاقی

اخلاق مراقبت

Advertisements

6 دیدگاه »

  1. Orange said

    بسیار متن جالبی بود. ممنون

  2. ناهید said

    نویسنده نازنین ، متن رو خوب شروع کردی اما پک های سیگارم توی دهنم ماسید . چون انتظار داشتم با اون شروع عالی و ادامه ی منطقی ، پایانی هم داشته باشه اما در حال حاضر این نوشته به مقالات ادامه دار مجلات می مونه و حقیقتن انتظار داشتم که پایانش نوشته باشی « ادامه مطلب در لاگ بعدی »

    • ناهید عزیز…این یادداشت با این امید نویسنده منتشر شده است که سرآغاز نوشته های بعدی در زمینه «مراقبت» و مسائل مربوط به آن باشد.:)

  3. نسرین said

    از خودت به دقت مراقبت کن 🙂

  4. corona said

    سلام. چه خوب شد که آمدم و بعد از مدتها دوباره نوشته های تازه تر ات را خواندم. مراقب خودت باش. یعنی که برایم مهم هستی. با همه نثر زیبا و قلم توانا و فکر جستار گر ات. مراقب وبلاگ هم باش. 🙂

  5. اینکه فلسفه خوندید ودر عین حال تعلقات خاطر فمینیستی دارید باعث میشه بخوام کل این وبلاگو ببلعم!
    ولی دیگه خیلی خسته م.
    شبی دیگر، ان شالله

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s