داستان های عشقی-پشقی


خسته و کوفته روی راه پله‌ها نشستیم و به دیوار تکیه دادیم. چند دختر مدرسه ای، که سعی کرده بودند با لباس پوشیدنشان خودشان را بزرگتر نشان بدهند، کنارمان نشسته بودند و بستنی می‌خوردند. موقع رفتن یکیشان به کیسه پلاستیکی چاق و چله‌ای کنار دست من اشاره کرد و پرسید: «این برای شماست؟» به حجم بسته نگاه کردم و به دوکتابی که در کیسه خودم بود. نفس عمیق به یاد ایام جوانی که کجایی … گفتم: «نه! ما کتاب‌های درسی مرسی نخریدیم!» کیسه را برداشت، لبخند پرطراوتی زد و گفت: «درسی مرسی کجا بود. همه‌اش عشقی پشقیه.» همه خندیدیم. گفتم: «خیره ان شالله».
الف- دختر‌ها اغلب داستانهای عشقی- پشقی می‌خوانند/می‌شنوند و پسر‌ها فیلم‌های س ک س ی – پکسی می‌بینند (این مسئله را بسته به دلایل یا علل مختلفی توضیح داده‌اند که محل بحث ما نیست). قول مشهوری وجود دارد که می‌گوید: «مردان از راه چشم تحت تاثیر قرار می‌گیرند و زنان از راه گوش». شواهد زیادی در زندگی روزمره ما و دیگران این قول را تایید می‌کند. احتمالن به همین دلیل هم هست که از مردان خواسته شده «نگاه‌های خود را فرو گیرند» و به صورت موزونی به برادرم هشدار داده شده «نگاهت را» و به خواهرم «حجابت را». اگر مقدمات فوق را بپذیریم، یک جافتادگی ناموزونی هم اتفاق افتاده (که می‌تواند معلول علل و دلایل متعددی باشد و محل بحث ما نیست) آنهم اینکه: «خواهرم گوش‌هایت را، برادرم زبانت را».

ب- در روزگار ما زبان آدمی پیچیدگی‌های شگفت انگیزی به خود پذیرفته است. در واقع همچنان که ابزار تاثیرگذاری بر نگاه توسعه یافته؛ ابزارهای زبانی هم ظرافت‌ها و قابلیت‌های فراوانی یافته‌اند. هنر باوراندن وعده‌ها، ادعا‌ها، قول‌ها و پوشاندن لباس فریب بر تن وا‍ژه‌ها به ویژه در مواجهه با جنس مخالف از این قاعده مستثنی نیست… جوان‌ها اسمش را گذاشته‌اند هنر «مخ زدن». نه اینکه قبلن وجود نداشته و یا حتی هنر/فضیلت نبوده؛ که حتی گاهی توسط بزرگان – به بهانه حساسیت روح زن و برای دلگرم کردنش یه زندگی- به آن توصیه هم شده است. احادیثی هم در این زمینه وجود دارد که یکی از موارد مجاز بودن «وعده دروغ» را وعده دروغ به همسر دانسته‌اند (بعد از ازدواج). از سوی دیگر در فرهنگ و ادبیات قدیم و جدیدمان  ساده لوحی از ویژگیهای برانگیزاننده، درآمدزا و در عین حال مورد تحقیر زنان بوده است؛  همچنان که درمورد مردان، درمورد زنان هم این نقطه حساس آسیب‌های فراوانی به روح، جسم و موقعیت اجتماعی آنان وارد می‌کند.

ج- شخصن معتقدم یکی از صدرنشینان جدول فضائل انسانی «وفای به عهد» است که «الکریم [الکریمه] اذا وعد وفی». فرقی نمی‌کند زن باشی یا مرد؛ وعده‌ات کوچک باشد یا بزرگ؛ مکتوب باشد یا ملفوظ؛ شاهدی غیر از وجدان خودت داشته باشد یا نه… «آدم است و حرفش/ قولش». اما اکنون که تک تک ما (به علل و دلایل متعددی) از کف جدول فضائل انسانی هم سقوط کرده‌ایم؛ شاید عاقلانه ترین/پرمنفعت‌ترین کار تربیت مصلحت سنجانه چشم / تربیت منطقی گوش باشد.

د- گفته اند و می‌گویند که زنان خود مایلند با آن‌ها چنین رفتار شود. حتی برخی زنان هم به این اذعان دارند که ترجیح می‌دهند حداقل برای مدتی وعده دروغ بشنوند تا اینکه ازهمان ابتدا با حقیقت تلخ مواجه شوند، خود مایلند با توهم واقعیت آنچه دوست دارند زندگی کنند. آن‌ها از مردان/زنانی که به آن‌ها چنین توهمی می‌دهند سپاسگزارند . سلطه احساسات، ضعف قدرت استدلال، کمرنگ بودن غرور و… در زنان به این وضعیت دامن می‌رند.

در سطحی بالا‌تر برخی معتقدند با ترجیح اینگونه دروغ شنیدن، زودباوری، یا تظاهر به ساده لوحی، درواقع مصلحت بزرگتری را به دست می‌آورند. آن‌ها برای فرار از مواجهه با واقعیتِ یک اتفاق/یک رابطه/یک پدیده ، به ساده لوحی گرایش ندارند. آن‌ها در تنازع میان دو امر اخلاقی، آنکه مهم‌تر است را برمی‌گزییند. آن‌ها برای تحکیم بنیان خانواده‌شان ترجیح می‌دهند ساده لوح باشند. برای حفظ کنترل و اتوریته‌شان در تربیت فرزند یا حفظ روابط خویشاوندی/کاری/طبقه ای شان به نوعی ساده لوحی خودخواسته تن می‌دهند که از صعوبت و تلخی زندگی واقعی و واقعیات زندگی برای خود و دیگرانی که پیرامونشان زندگی می‌کنند بکاهند. آن‌ها با طیب خاطر این بی‌توجهی به وجدان اخلاقی را عفو می‌کنند چون می‌خواهند زندگی کنند، نه جنگ که «هر که را علم افزون شود حزن افزاید»…

ه- غفلت و بی‌خبری از واقعیت در بسیاری موارد، آرامش بخش، شادی آور و امید زاست، اماوقوف به  فریب خوردگی معمولن آشفتگی، رنج وافسردگی به مراتب شدید‌تر، پرهزینه‌تر و طولانی‌تری- از مواجهه با واقعیت اولیه – را به همراه می‌آورد. دیر یا زود، بسته به میل، منفعت و حوصله طرف مقابل، واقعیت چهره بدون رنگ و لعاب خود را نشان می‌دهد. اندوه عمیق، زخمهای کاری، از دست رفتن سرمایه‌های برگشت ناپذیری مانند اعتماد، علاقه، عمر…  جای بخیه‌های این زخمها هرگز از میان نخواهد رفت. به قول فرويد هيچ زمان به اندازه چنين زمانهايي آسيب پذير و تنها نيستيم و به قول ولتر: «سعادت رویایی بیش نیست، اما رنج واقعیت دارد».

مطالب مرتبط

ضعف استدلال

روان‌شناسی زنان

خرافات

Advertisements

4 دیدگاه »

  1. anahita said

    سلام. من یکی وقتی احساس کنم در حرفی یا اتفاقی یا کاری دروغی پنهانه، اینقدر گیر میدم تا حقیقتش را کشف کنم. در این حالت هم خودم خیلی آسیب میبینم و هم ممکنه طرف مقابل فراری بشه. اما خوبیش اینه که هر چی هست در همون زمان تموم میشه و کاری دیگه به آینده ام نداره….شاید بعدها بهتر بشه گذشته را فراموش کرد. هرچند بعضی از واقعیت های دردآور هیچ وقت از یاد نمیره و تا قیامت آرزو میکنی کاش نمیفهمیدی…

  2. مریم said

    تربیت منطقی گوش؟

    • مریم جان
      خیال می کنم در نخستین قدم باید مهارت های منطقی در مواجهه با آدمها و پدیده ها در خودمان ایجاد کنیم. برخوردهای احساسی را تا می شود باید به تاخیر انداخت…
      نکته دیگر هم که به نظرم می رسد این است که به جای توجه به حرفهای افراد اعمالشان را ببینیم. متاسفانه اغلب ما باور داریم که حرف باد هواست و از کلمه ها راحت و بی قیداستفاده می کنیم…از سوی دیگر از حرفهای نزده برداشتهای احساسی می کنیم. باید آدمها را هنگام عمل و کنش ها و واکنش های حقیقی شان شناخت.

  3. corona said

    اگر دردم يکي بودي چه بودي؟
    اين مصلحت انديشي را درک نمي کنم. کدام مصلحت؟ اين چه مصلحتي است که بيش از نيمي از زنان و مادران ايراني به بهانهء آن چشم شان را روي هرزگي شوهرانشان مي بندند؟ اين مصلحت همين الان رواج بي اخلاقي را به پايه اي رسانده در جامعه که هيچ زن و دختر جوان، ميانسان، مجرد، متاهل، يا مطلقه اي از هرزگي آشکار و بي رودروايستي اين مردها در امان نيست. حتي همان خانم که به اصطلاح مصلحت انديشي کرده. حتي دخترش، خواهرش، نوه اش. اين به نظرم فقط «مصلحت انديشي» هم نيست البته. اگر فريادش را بلند کند و تظاهر نکند به نديدن و نشنيدن، مستلزم آنستکه جامعه و قانون از او حمايت کند که نمي کند. حتي خانواده خودش، پدر و مادرش، همسايه و دوست و حتي فرزندانش. اين مي شود که سکوت مي کند تا موقعيت اجتماعي خودش را حفظ کند. ننگ بر چنين سکوت هايي!

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s