آنچه در روشنا می گذرد در تاریکا دنباله دارد


 

هر که تاریخ یکی از علوم را دنبال کند، با شناختن چگونگی رشد آن کلید فهم تمامی کهنترین وعمومی ترین جریانهای» دانش و شناخت» را می یابد: در هر دو مورد آنچه نخست سربرمیکشد پیش-انگاره های شتابکارانه و افسانه پردازیها و نیت خیرساده دلانه برای » ایمان آوردن» و دفع بدگمانی و تردید است. حواس خیلی دیرمی آموزند- و هرگز چنانکه باید و شاید نمی آموزند که، سرانجام، ابزارهایی ظریف و هشیار برای شناخت باشند. برای چشم ما آسانترست که در برابر یک تحریک معین، به جای آنکه آنچه را که در این اثرپذیری تازه و دگرسان است ثبت کند، تصویری را که بارها تولید کرده دوباره تولید کند، زیرا آن کار نیرو و «اخلاق» بیشتری می طلبد. شنیدن چیزی تازه برای گوش کاری رنج آور و دشوار است. ما موسیقی ناآشنا را بد می شنویم؛ با شنیدن زبانی دیگر ناخودآگاه می کوشیم آواهایی را که شنیده ایم در قالب کلماتی بریزیم که درگوشمان طنینی آشنا و خودمانیتر دارند…حواس ما نیز با چیزهای تازه دشمن و از آنها بیزار است، زیرا حتی در تازه ترین جریان های حسی نیزاحساس هایی مانند ترس و عشق و نفرت، و از جمله احساسهای منفی تناسانی، حاکمند.

همچنانکه امروز خواننده یکایک کلمات یک صفحه را نمی خواند(تا چه رسد به سیلابها)- بلکه از هر بیست کلمه بتقریب پنج کلمه را اتفاقی میگیرد و معنای احتمالی آن پنج کلمه را «حدس» می زند- یک درخت را نیز کمتر تمام و کمال، با در نظر گرفتن برگها و شاخه ها و رنگ و ریختش، می بینیم. برای ما خیلی آسانتر است که چیزی تقریبی از درخت را در خیال آوریم. حتی در گیر و دار غریبترین تجربه ها نیز باز همین کار را می کنیم: یعنی قسمت عمده هر تجربه را ساخت و پرداخت می کنیم و کمتر پیش می آید که شاهد ماجرایی در مقام»مخترع» آن نباشیم.

اینها همه دلالت بر این دارد که ما از بیخ و بن و از روزگاران دیرینه- به دروغ عادت کرده ایم و یا اگر بخواهیم این سخن را اخلاقی تر و ریاکارانه تر، و خلاصه خوشایندتر بگوییم: آدمیزاد بیش از آنچه خود خبر دارد، اهل هنر است!

 

نقل از: فردریش نیچه، فراسوی نیک و بد، قطعه 192، ترجمه داریوش آشوری

مطالب مرتبط

آیا علوم جنسیت مند هستند؟

جامعه شناسی معرفت

زن در تفکر نیچه

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s