آنچه مادران باید بخوانند!


الف– یکی از تفریحات من در مهمانی ها تماشای دورادور بازی های بچه هاست. دوستی هایشان، دعواهایشان و قهر و آشتی هایشان، نه که فکر کنید خیلی آدم مهربانی هستم و از صداقت و رو راستی بچه ها خوشم می آید و این حرفها،  اتفاقا نه من از بچه ها خیلی خوشم می آید نه آنها از من، ولی با نگاه کردن به رفتار و بازی های بچه های مختلف از خانواده های مختلف خیلی چیزها دستگیرتان میشود. از حرف زدنشان، از حرکاتشان و نحوه ی ارتباط آنها با همسالانشان متوجه  عمق تاثیر پذیری بچه ها از والدین و به ویژه مادرانشان خواهید شد. چند روز پیش در یک  مراسم مهمانی دو پسر بچه با اختلاف سنی دو/سه سال حسابی با هم درگیر شدند.من خودم از دور شاهد رفتار بی ادبانه و قلدری های پسر بزرگتر بودم، کار بالا گرفت و ناگهان پسر بزرگتر یک قیچی کوچک را به طرف پسر کوچک پرت کرد.پسر کوچک خودش را پشت چادر مادرش پنهان کرد و قیچی مذبور پس از اصابت به دیوار به زمین افتاد. مادر پسر کوچک رو به پسر بزرگ کرد و گفت آقا مجتبی(اسم پسر قلدر) این چه کاریه می کنی؟ چرا با هم دعوا می کنید؟ و پسر بزرگتر با خشونت پاسخ داد. اول اون شروع کرد.( به عنوان ناظر کل ماجرا  شاید در آن جمع فقط من متوجه معنای شرارت و تمسخر نگاه پسر بزرگتر بودم) در همین زمان پسر کوچک از پشت چادر مادرش بیرون آمد، روبروی پسر بزرگتر که یک سر و گردن از او بلندتر بود ایستاد و با لحنی محکم  و معترضانه گفت:«عزیزم!! شما اول من رو زدید.»

 ب– پیش از این درباره ی مادری و اخلاق مراقبت از نگاه فمینیست ها چیزهایی در این وبلاگ نوشته ام ، اما در این پست اصلا قصد ارائه ی یک بحث نظری فمینیستی را ندارم.  بلکه مسئله چیز دیگری است، سالهای اخیر سالهایی است که بسیاری از متولدین اواخر دهه ی پنجاه و اوایل دهه ی شصت مادر شدن را تجربه می کنند. اگر دقت کنید اطرافمان پر است از مادران جوان که هیچ چیز جز باورهای غلط و  درست گذشتگان درباره ی تربیت فرزند نمی دانند. شخصا بارها و بارها در خیابان ها و فروشگاه ها مادرانی را دیده ام که کودکانشان را به مثابه گونی سیب زمینی از پی خود می کشند و این سو و آنسو می روند. بارها مادران جوانی را دیده ام که با الفاظ رکیک کودک خود را مخاطب قرار می دهند و او را تحقیر می کنند، حتی یکبار مادر بسیار جوان و زیبایی را دیدم که هم نوا با کودک گریانش اشک می ریخت و در حالیکه بچه را پشت سر خود روی زمین می کشید به پدر بچه و تمام فک و فامیل هایش بد و بی راه میگفت و کودک را مسبب تمام بدبختی های خود می دانست. در مقابل مادران فراوانی را هم می شناسم که به شیوه ی نامعقولی تمام محبت و علاقه شان را به پای فرزندشان می ریزند با لوس و متوقع کردن کودکشان ناخواسته زمینه ی بسیاری مشکلات را برای او فراهم می کنند.

 ج– در حقیقت کودکان ما آینه ی تمام نمای پدرها و مادرهای خود هستند. والدینی که با هم محترمانه برخورد می کنند، یکدیگر را تایید می کنند، دروغ  نمیگویند ، با هم طلبکارانه سخن نمیگویند و …فرزندان بسیار متفاوت و موفقی پرورش خواهند داد. گفتن ندارد که والدین الگوی مسقیم بچه ها هستند و یک نکته هم اضافه کنم که بچه های این دوره زمانه فوق العاده  با هوش هستند و اصلا نباید آنها را با دوران کودکی خودمان مقایسه کنیم و فکر کنیم که آنها هم مثل ما پخمه هستند و متوجه خیلی چیزها نمی شوند. پسر خرد سالی را می شناختم که چون از علایق مذهبی مادرش آگاه بود چند وقت یک بار از خوابهای عجیب و غریبش برای مادرش تعریف می کرد، از اینکه پیراهن سفید بلند پوشیده و در باغهای بهشت راه می رفته و از اینکه عموی شهیدش را در خواب دیده و از اینکه با خدا ملاقات خصوصی داشته و… کودک از اینکه مادرش او را مانند یک قدیس کوچک ستایش میکرد و همه جا از نیروی معنوی وجود او صحبت می کرد حسابی کیفور میشد…بعدها راز این دروغگوی کوچک فاش شد و بدجوری مورد تنبیه  قرار گرفت  هر چند که به نظر من کسی که باید تنبیه می شد او نبود …موارد زیادی از بچه هایی که با شناخت نقاط ضعف پدر و مادرهای شان از این وضعیت سود (یا شاید بهتر باشد بگویم زیان) دیده اند، دیده و شنیده ام، به هر حال خواستم بگویم که مواظب باشید از این کوچولو ها رو دست نخورید و بازی تان ندهند.

د–  و اما بعد؛ نکته ای که باید اشاره کنم این این است که در ساختار اجتماع و خانواده های ما نقش اول و موثرترین نقش در تربیت کودکان به عهده ی مادران است. مادر هایی که  الحمدلله همگی از نعمت سواد برخوردارند و تعداد بسیار زیادی از آنها هم تحصیلات دانشگاهی دارند. مادر هایی که – بخصوص پس از ازدواج- نسبت به خیلی نابرابری ها و قوانین عرفی و سنتی جامعه معترض می شوند و باعث و  بانی هایش را لعنت می کنند. به نظر من اگرچه فعالیت برای برابری حقوق و تغییر قوانین ناعادلانه ( البته منظورم کار تخصصی است) کار بسیار پسندیده ای است، با این حال واضح است که با تغییر پوسته محتوا تغییر نخواهد کرد. توهین به زنان، تحقیر آنها، دست کم گرفتنشان تعزیز و تکریم فرزندان پسر از سوی مردان، و پذیرفتن این شرایط و کرنش در مقابل آن از سوی زنان عمیقا در باور مردم ما جا خوش کرده است و تغییر آن نه با تجمع و تحصن که تنها با کار تربیتی و فرهنگی ممکن است.

ه– به این اصل ایمان دارم  که نه بیشتر و نه کمتر از آنچه لایقش هستیم به دست نخواهیم آورد.طبیعی است که کار فرهنگی و تربیتی را باید از خودمان آغاز کنیم. اینکه انسان در تصحیح رفتار، کردار و باورهای خودش بکوشد و سعی کند عقاید غلط خود را دور بریزد؛ با تردید،تامل و مطالعه ممکن خواهد بود. بدست آوردن اعتماد به نفس، تفکر مثبت، دوری کردن از نق زدن و نالیدن و اشک ریختن و… -که خوشبختانه کتابهای فراوانی در ارتباط با آن چاپ شده و بازار خوبی هم پیدا کرده است- راهکارهای خوبی است که پیشنهاد شده. اگرچه این مباحث عموما توسط نویسندگان آمریکایی نوشته شده است اما در باورهای دینی  خود ما هم به آن توصیه شده است نک: فلسفه ی اخلاق و تربیت

و– نکته دیگر مسئله ی اطلاع درست و صحیح  درباره ی جنس مخالف و نحوه ی تنظیم ارتباط با همسر است که در این ارتباط هم کتابهای فراوانی نوشته شده است ، معمولا کتابهای دکتر جان گری و دکتر باربارا دی آنجلیس بیش از بقیه ی کتابها توصیه میشود،  به این دلیل که  به شناخت دنیای متفاوت زنان و مردان کمک میکند. از مشهور ترین کتابهای این دو نویسنده:

رازهایی درباره ی مردان، آن چه می بایست هر زنی بداند، سردکننده های جنسی چیستند؟ پدیدآورنده: باربارا دی انجلیس، هادی ابراهیمی (مترجم) ناشر: نسل نو اندیش – 31 شهريور، 1385 و رازهایی درباره ی زنان که هر مردی باید آنها را بداند، عوامل سردمزاجی جنسی زن ها پدیدآورنده: باربارا دی انجلیس، هادی ابراهیمی (مترجم) ناشر: نسل نو اندیش – 31 شهريور، 1385 و مردان مریخی، زنان ونوسی: راهنمای کامل روابط زناشویی جان گری، این کتاب را چندین مترجم مختلف و انتشارات متفاوت چاپ کرده اند و با هم برای همیشه: مهارتهای ارتباطی برای عشق پر دوام پدیدآورنده: جان گری، مهدی قراچه داغی (مترجم) ناشر: پیکان – 19 فروردين، 1385

 همچنین اخیرا کتابهای خوبی در مورد طلاق و مرگ یکی از شرکای زندگی نوشته شده که مورد بحث ما نیست مثلا پس از جدایی: یک راهنمای عملی برای یافتن عشقی دیگر بعد از یک جدایی دردناک یا از دست دادن کسی که دوستش دارید پدیدآورنده: جان گری، سهیلا بیات مختاری (مترجم) ناشر: پاندا – 20 خرداد، 1386

ز- اما اصل مطلب معرفی تعدادی کتاب خوب در برای تربیت فرزندان عزیزکرده ی این نسل است. تعداد کتابهای موجود در بازار بسیار زیاد است و به همین دلیل من از دوستی که استاد روانشناسی دانشگاه است و همچنین مادرم که چندین سال است به مطالعه و تدریس روش های تربیت کودک مشغول هستند و البته چند مادر پر مطالعه و موفق خواستم که اسامی بهترین کتابهایی که در این مورد مطالعه کرده اند به من بدهند، آنچه پس از این می آید به لطف این دوستان تهیه شده است:

نخست، در مورد دوران بارداری؛ در فرهنگ دینی ما توصیه شده است که تربیت فرزند از دوران بارداری آغاز میشود، در این ارتباط کتب غربی زیادی وجود ندارد، یعنی کتابهای موجود در بازار بیشتر مربوط به سلامت جسمی مادر و کودک هستند و مسائل تربیتی در آنها ذکر نشده اما بطور پراکنده در متون مذهبی به آن اشاره شده است  و مجموع آنها در این کتاب گردآوری شده: ریحانه بهشتی، یا، فرزند صالح پدیدآورنده: سیما میخبر، جمعی ازخواهران حوزه علمیه قم ناشر: نور الزهرا – 01 مهر، 1386

دوم، کتابهای بسیاری در حوزه ی تربیت  فرزند ازدوره ی خردسالی تا نوجوانی، اغلب کتابهای منتشر شده در این حوزه از نویسندگان فرنگی به ویژه نویسندگان آمریکایی است. مشهورترین کتابی که شاید بسیاری اسمش را شنیده باشند این کتاب سه جلدی است: به بچه ها گفتن، از بچه ها شنیدن/3جلد) پدیدآورنده: ادل فیبر، الین مازلیش، نفیسه معتکف (مترجم)، فاطمه عباسی فر (مترجم) ناشر: دایره – 22 خرداد، 1386 دیگر کتاب چگونه با کودکم رفتار کنم؟ پدیدآورنده: استیفن گاربر، ماریان دانیلز گاربر، روبین فریدمن اسپیزمن، هومن حسینی نیک (مترجم)، شاهین خزعلی (مترجم)، احمد شریف تبریزی (مترجم) ناشر: مروارید – 01 آبان، ؛1386 این کتاب از جمله کتابهایی است که بطور موردی رفتارهای کودکان و پاسخ هایی که باید دریافت کنند را بیان می کند.

 کتابهای دیگر عبارتند از آموزش موثر والدین: با روشی اجرا شده و دمکراتیک برای تربیت فرزندانی مسئول تامس گوردون، مهدی قراچه داغی (مترجم) نشر: پیک بهار (07 مهر، 1386) دو کتاب از نویسنده ی مشهور جناب آقای وین دایر چگونه فرزندانی سالم و با نشاط داشته باشیم؟ پدیدآورنده: وین دایر، علی علی پناهی (مترجم) ناشر: آسیم – 05 تير، 1385 چگونه فرزندانی خلاق داشته باشیم؟ پدیدآورنده: وین دایر، علی علی پناهی (مترجم) ناشر: آسیم – 23 بهمن،   1385

دیگر مجموعه ی کتابهای تحت عنوان  کلیدهای تربیت کودکان است که  با موضوعات مختلف و توسط نشر صابرین با نویسندگان و مترجمان مختلف منتشر شده است.

 این کتاب دو جلدی هم برای تربیت نوجوانان توصیه شده: بچه ها غافلگیر نشوید، راهنمای نوجوانان در رویارویی با مشکلات پدیدآورنده: لیندا شوارتز، مهین توکلی، بابک مروارید (مترجم)، یاسمن هجری (مترجم)، ناشر: شرکت انتشارات فنی ایران – 1382

باز یک مجموعه ی کتاب  تحت عنوان بچه ها و مهارت های زندگی با عناوین متفاوت(مانند : امان از دست مشق ها، امان از دست زورگوها، امان از دست دار و دسته های مدرسه، راهنمای آزاد اندیشی،راهنمای دوست یابی داینا سورهاو…) ازنویسندگان و مترجمان مختلف توسط  شرکت انتشارات فنی ایران به چاپ رسیده است که خواندن آنها به پدر و مادرها توصیه شده است.

 این کتاب هم به خانم هایی که همسرانی مردسالار و تنبل دارند کمک میکند شوهر تنبل: چگونه مردان را تشویق کنیم تا در خانه داری و مراقبت از فرزندان کمک کنند پدیدآورنده: جوشوا کلمان، مهدی قراچه داغی (مترجم ناشر: پیک بهار – 21 خرداد، 1386

این کتاب  هم برای خانواده های کم جمعیت امروزی میتواند مفید باشد: دوست بدارید اما لوس نکنید!: کتابی باارزش در جهت کم کردن استرس والدین در تربیت فرزندان پدیدآورنده: کاترین ویتنی، نانسی سامالین، مهدی قراچه داغی (مترجم) ناشر: پیک بهار – 24 اسفند، 1384

همچنین دوره ی سی دی های روانشنانسی رشد از آقای دکتر مجد هم خیلی ها توصیه کردند که  شامل خصوصيات مردان در قياس با زنان، مراسم خواستگاري و انتخاب همسر، تيپ شناسي زنان و مردان، شيوه كمك به فراگيري فرزندان و حتی توصیه های روانشناسی به سالمندان است. با امید به آینده ، از دوستانی که این نوشته را میبینند خواهش میکنم اگر مطالعاتی در این زمینه ها دارند کتابهای مفید و کارآمدی را که خوانده اند در قسمت نظرات معرفی کنند

مطالب مرتبط

مادری

از مادری تا مادر شوهری

جنسگرایی در برنامه های کودک

نه برای همیشه

Advertisements

3 دیدگاه »

  1. سورمه said

    مرسی از کتاب هایی که معرفی کردی و مطلب جالبی که نوشتی. من هم خیلی به یچه ها دقت می کنم و تربیت کودک برام همیشه جالب بوده و اتفاقن دنبال کتاب خوب بودم. مرسی

  2. سورمه said

    جایی درباره ی نقش پدرها چیزی نوشتی؟ دوست دارم بخونم

RSS feed for comments on this post · TrackBack URI

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s