ضعف استدلال


الف– دشوارترین کار دنیا –البته بعد از کار در معدن- ورود به یک بحث منطقی در یک جمع زنانه است که پیرامون مسائلی غیر از شوهر و بچه وغذا و لباس و خوراک و پوشاک باشد. گاهی از کار در معدن دشوارتر هم میشود و آن زمانی است که متوجه میشوید ساعتها تلاشتان برای اقناع افراد با یک ادعای آبکی مراجع موثق برای خانمها به باد رفته است. نخست به این دلیل که اغلب خانمهای ما با ابتدایی ترین قوانین یک استدلال سالم بیگانه اند، نه تنها خود قادر به استدلال صحیح نیستند که براحتی تحت تاثیر حجیت مراجع نامعتبر(شوهر، پدر، فرزند، امام جماعت مسجد، استاد کلاس آواز، زنان گیس سفید /مردان ریش سفید، پیرزن سیده خادم فلان امام زاده، فال بین و… ) قرار میگیرند. دیگر اینکه از گذشته تا کنون بدون منطق و استدلال و با ماوا گرفتن در پناهگاه نا امن احساسات حرف خود را به کرسی نشانده اند(اگه این کار رو بکنی/نکنی یا این عقیده را داشته باشی/نداشته باشی دیگه دوستت ندارم، شیرمو حلالت نمیکنم، دیگه باهات حرف نمی زنم، از دستت راضی نیستم، ارتباطمو باهات قطع میکنم، دیگه نه من نه تو و…) از سوی دیگر از قدیم الایام تا گذشته ای نه چندان دور دسترسی زنان به منابع خبر و دانش و آگاهی بسیار محدودتر از مردان بوده است و همین امر امکان سنجش و مقایسه را از آنها سلب میکرده است و باز اگر دقت کنیم اگرچه اکنون این محدودیتها تا حدود زیادی مرتفع شده است اما قالب و فرم ارائه آنها تا حدود زیادی مردانه باقی مانده است (کافیست به فرم و محتوای اخبار یا نوشته های جرایدی که محتوای ارزشمند دارند دقت کنیم) متاسفانه این رسانه های آگاهی بخش بخاطر جدیت و خشونتی که در فرم و محتوا دارند توجه کمتر زنی را به خود جلب میکنند
ب– مجموع این عوامل و عواملی از این دست باعث شده است سخن گفتن با زنان بسیار دشوارتر از سخن گفتن با مردان باشد. زنان کمتر به بحث های جدی اقبال نشان میدهند و درنهایت هم تعیین کننده رای آنها نه شما و منطقتان و نه خودشان که مراجع ناموثق کاذبی هستند که اطراف خود گردآورده اند. رواج روز افزون انواع خرافات – اعم از سنتی و مدرن- در میان زنان نشان دهنده همین گریز از عقلانیت و به نحوی سرپوش گذاشتن بر این نقص بزرگ یعنی ضعف در استدلال است.هراس از انتقاد و بیان ضعف ها و نقص ها هم به همین دلیل است. فرقی نمیکند طرف بحث شما بیسواد باشد یا تحصیلکرده، پیر یا جوان، شهری یا روستایی، مذهبی یا لامذهب… فقط کافیست با نظرشان(نظر فالبین یا شوهر یا آرایشگر مخصوصشان) مخالفت کنید یا به آن انتقاد کنید تا یا با اشک و ناله جوابتان را بدهند و یا با دشنام  و نیش و کنایه و یا با توسل به هر استدلال کودکانه ای که حرف شما را نقض کند…بدبختانه آنقدر ضعیف و شکننده ایم که تحمل دیدن جهل و ضعفمان را نداریم
ج– ما اما برای احقاق هر حقی -اگر فکر میکنیم از ما سلب شده است- نیازمند مجهز شدن به قدرت استدلال هستیم. نیازمند رهایی از چنگال مراجع نا موثقی که اعتبار حرفهایمان را از آنها میگیریم، نیازمند پاک کردن ذهن خودمان و دیگران از پیشفرضهای نادرستی که به سبب تکرار هزار باره شان باورشان کرده ایم…نیاز داریم که یکبار برای همیشه شک کنیم به آنچه هستیم. برای این ساختار شکنی و بازسازی گریزی نیست مگر تقویت قدرت استدلال و تفکر نقدی…اگر بنا داریم بجای خودمان تصمیم بگیریم و بجای خودمان حرف بزنیم باید از احساساتی بازی  دست بردازیم و از توسل به احساسات پرهیز کنیم که اگر این احساساتی بازی ها دری بر ما بگشاید هزاران در را خواهد بست و اگر پیروزی موقتی نصیبمان کند از هزاران پیروزی محروممان خواهد کرد و خواه ناخواه ما را از میدان های جدی حذف خواهد کرد. اگرچه ممکن است از جایگاه تماشاچی وارد تیممان کند اما اگر تدارکاتچی نشویم همچنان روی نیمکت ذخیره ها برجای خواهیم ماند. در عین حال این احساساتگرایی بحق ما را غیر قابل پیشبینی جلوه خواهد داد و طبیعی است که نمیتوان حساب جدی ای روی انسانهای پیش بینی ناپذیر باز کرد. نباید ترسید از تردید از پرسش و نباید پاسخ های صریح و سریع خواست. این یکی از ضروری ترین نیازهای جامعه زنان ما-دست کم زنان تحصیلکرده ما- است… واینکه چرا اینهمه اصرار میکنم به تقویت قدرت استدلال بیشتر به خاطر این است که میدانم مخاطبان این وبلاگ علاقمندان به مباحث و مسائل زنان هستند و بسیاری از آنها بسیار بیش از من در این زمینه مطالعه دارند و بخوبی به نابسامانی شرایط زنان ما- اعم از شرایط روحی و جسمی و خانوادگی و اجتماعی و سیاسی و فرهنگی و…- واقف هستند و چه بسا برای رفع آنها تلاشهای فراوانی هم داشته باشند. میخواستم از همه دعوت کنم که در کنار مطالعاتی که در حوزه های گوناگون داریم گوشه چشمی هم به مطالعاتی از این دست داشته باشیم تا در درجه اول بتوانیم عقاید خودمان را بازسازی و بازیابی کنیم و تناقضهای موجود در آن و همچنین تناقضهای موجود در عمل  و نظرمان را –حتی المقدور- برطرف کنیم و از سوی دیگر آسان مرعوب نشویم و بقول علما راحت تر سره را از ناسره تشخصیص دهیم و در عین حال به کلاممان استواری و قدرت بیشتری بدهیم

د–  تا چند سال پیش  به محض اینکه اسم تفکر نقدی و منطق کاربردی می آمد همه جزوه تفکر نقدی استاد ملکیان را پیشنهاد میکردند، این جزوه که سالهای سال است درمیان علاقمندان فلسفه دست به دست میشود، رساله ای ساده و خواندنی درباب تفکر نقدی و مغالطات است که مدتهای مدیدی تنها مرجع قابل دسترسی به زبان فارسی در این زمینه بود. بعد از این جزوه کتاب منطق کاربردی آقای علی اصغر خندان کتاب بسیار خوب و سودمندی در این زمینه است. اگر فرصت مطالعه کل کتاب را ندارید تنها بخش چهارم (مغالطات)را مطالعه کنید. این بخش کتاب به قدری جذاب و روان است که مطمئنم تا پایان آن را زمین نخواهید گذاشت. همچنین کتاب هنر همیشه به حق بودن: 38 راه برای پیروزی در هنگامیکه شکست خورده اید اثر آرتور شوپنهاور که به فارسی هم ترجمه شده است کتاب بسیار خواندنی و عبرت آموزی است که اگرچه اندکی شیطنت آمیز ولی هنر مباحثه را می آموزد و آخری هم کتاب جذاب مارو روباه: مقدمه ای بر منطق است که تلاش میکند با شیوه هایی جذاب و همراه با تمثیل و تصویر هنر درست سخن گفتن، درست اندیشیدن و درست استدلال کردن را بیاموزد. این کتاب که در نوع خودش کتاب بسیار جالبی است برای کسانی نوشته شده که اطلاع چندانی از فلسفه و منطق ندارند منتهی مطالعه آن نیازمند دقت و تمرکز است، اگر به بازی و ریاضی علاقه داشته باشید حتما از خواندن این کتاب لذت خواهید برد ضمن اینکه روش تحلیل گام به گام استدلالها و همچنین ساختن استدلالهای سالم را خواهید آموخت. این کتاب هم همچون کتابهای قبلی دقت و توجه شما را نسبت به مغالطاتی که در استدلالهای مختلف خواهید یافت برمی انگیزد. به شما قول میدهم این کتابها از جمله کتابهایی هستند که هرگز از خواندنشان پشیمان نخواهید شد

برای مطالعه بیشتر نک
ملکیان، مصطفی. 1372.تفکر نقدی یا روش نقد اندیشه ها. بنیاد فرهنگی باقرالعلوم. جزوه دستنویس
خندان،علی اصغر. 1382.منطق کاربردی.سمت
شوپنهاور، آرتور. 1385.هنر همیشه به حق بودن.عرفان ثابتی.ققنوس
هیت،مری. 1385.مار و روباه. فریبرزمجیدی. انتشارات مازیار

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s