تاملی درباب عصیان


الف– دور نیست آن روزهایی که عصیانگران انگشت نمای خاص و عام بودند و روایت سرگذشتشان اسباب غیبت و نقل سرانجامشان آینه عبرت سایرین بود.عصیان و گردنکشی در مواجهه با آنچه رایج و مرسوم است پدیده ای نادر بود که عصیانگر را کانون توجه قرار میداد و عموما باعث مجازات و طرد او می شد. پاره ای ازگردنکشان و عصیانگران بعدها با نگاهی مثبت مورد بازخوانی قرار می گرفتند اما کمتر عصیانگری بود که میتوانست در عصر خودش و حتی میان همقطارانش تشویق شده و یا حتی موجه جلوه کند. امروز اما عصیان هم وضعیتی متفاوت یافته است. عصیان تشویق و ترویج میشود و عصیانگران مورد توجه و تحسین قرار میگیرند. عصیان بر هرآنچه پیش از این پذیرفته بوده است، حال در میان جماعتی اندک یا پرشمار، مورد ستایش است. سابق بر این اگر جوانی از «راه درست» که بر همگان آشکار بود منحرف می شد، مایه مذمت و پند همگان بود اما امروز زیاد می شوی که پدر یا مادری زیر لب بگویند:» من خودم هم جوان دارم، می دانم چه می کشد!»، از برکات اخلاقی اش که بگذریم این فراگیری عصیان از پدیده ای نادر به امری شایع با ما چه می کند؟

ب– در این تغییر جایگاه عصیان از پدیده ای نادر و کم ضرر به پدیده ای شایع و هراس انگیز عواملی درونی و بیرونی، سیاسی و اجتماعی، فرهنگی و رسانه ای فراوانی دخیل هستند که گریز ناپذیر می نمایند. عصیانی جوان، پر انرژی، کور و دامنگیر که چون جوان و پرانرژی است ویرانگر است و چون کور است درکی از حفظ پاره ای مصالح گذشته برای بازسازی آینده ندارد که اصلا آینده برایش بی معناست، با قدرت تمام گذشته را ویران میکند و چون تشویق میشود جری تر به خشکاندن ریشه هایش کمر می بندد- بی توجه به آسیبی که همزمان به خودش می رساند- که خود را قهرمان نبرد برای رهایی می داند- و بی توجه به اینکه این رهایی برای در امان ماندن خودش و جامعه ای که در آن زندگی می کند نیاز به بندهایی دارد که از دل این قبیل نابودگری نسنجیده و بی ضابطه بیرون نخواهد آمد.

ج– تفاوت تحسین می شود و هزاران آدمی که تلاش کرده اند تفاوت هایشان را به نمایش بگذارند و به مدد فضاهای دنیای مدرن  دیده هم می شوند، خود را قهرمانان تنهایی فرض میکنند که اهمیتی ندارد اگر قربانی رهایی ذهن و جسم «انسان» بشوند. به نظر میرسد خیل عصیانگران امروز عمیقا دچار خودفریبی هستند و تایید ها به آن دامن می زند… تایید هایی که کم یا زیاد گرد هر سنخ عصیانی هست. اما آیا این عصیان  خودش و آرمان/بی آرمانی خودش را نقض نمی کند؟ آیا جریان عصیان از آغاز تا به انجام، با خود و نتایجی که همراه می آورد، با آرمان / بی آرمانی خودش هم خوان است؟  در قبال آنچه برای خود/دیگری نابود می کند به چه بود یا نبودی کمک کرده؟

د– عصیان فراگیر، انگار عصیان را هم از معنا خالی کرده است. وقتی همه عصیانگر باشند، آنهم علیه چیزهایی که عموما درک صحیحی از آن ندارند، حتی تاثیر عصیان را هم از میان می برند. عصیان تقلیل یافته و توفیقش در کسب تحسین به قیمت ابتذال آن، برای تداوم تحسین، تمام شده است. فراگیری عصیان مبتذل و کور به امنیت زندگی و اجتماع و رواط انسانی ضربه می زند و خودبخود، خود را در مقابل نهاد نیرومند و پر سابقه ای قرار می دهد که نه تنها بسادگی تن به نابودی نمی دهد، که مصلحت هم آن است که ندهد، بخاطر گستردگی و وسعتش، به مثابه خطر جدی ارزیابی شده و جنگی تمام عیار و بدون برنده را طلب خواهد کرد …جنگ ناگزیر ما علیه ما.

 

این یاداشت قبلا اینجا منتشر شده است

پ.ن: منظورمن از عبارت عصیان در این نوشته هر نوع مخالفت آشکار و تمام و کمال با ارزشهای عرفی است. کردنکشی علیه سنت به معنای چیزی که رسوب کرده است، آن چه مشمول مرور زمان شده و مرور زمان آن را متصلب و سخت و سفت کرده. در این یاداشت من قصد مطرود دانستن عصیان را نداشتم بلکه فراگیری آن را نقد کرده ام که هم موجب به ابتذال کشیده شدن خود عصیان و هم مایه فراهم آمدن برخوردهای شدید از جانب سنت که تمامیت خود را در خطر میبیند شده است. در مورد مصادیق می توان به خیلی جاها در فضاهای مجازی، از وبلاگنوشته ها تا شبکه های اجتماعی تا سایت هایی مثل بالاترین و در فضاهای حقیقی میتوان به دنیای نوجوانان این عصر، تفکرات و رویاهایشان نگاهی انداخت… مصادیق عصیان به ابتذال کشیده شده کم نیست

 

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s